Yemiş Eski Türkçede Ne Demek?
Bir kelime, zamanla ne kadar değişebilir, değil mi? Mesela “yemiş” kelimesi, bugün bizim bildiğimiz anlamıyla bir şeyler yemiş olmakla ilgilidir. Ama eski Türkçede bu kelimenin çok daha farklı bir anlamı vardı. Eski Türkçedeki “yemiş” kelimesi ne demek, biraz da geçmişe yolculuk yapalım dedim. Hepimizin günlük hayatında pek de yer etmeyen ama tarihsel olarak çok önemli bir yer tutan bu kelime, aslında bir dil evriminin ne kadar ilginç olduğunu gösteriyor. Hadi gelin, bu kelimenin geçmişi, bugünü ve gelecekte nasıl bir etkisi olabileceğini beraber keşfedelim.
Eski Türkçede Yemiş Ne Anlama Geliyor?
Eski Türkçede “yemiş” kelimesi, aslında bildiğimiz anlamda “yemek” ya da “me плe” değil. Bu kelime, genellikle bir şeyin “oluşmuş”, “gerçekleşmiş” ya da “yapılmış” halini ifade ederdi. Yani, Türkçenin bu eski halini düşündüğümüzde, “yemiş” kelimesi, “yapmış” veya “gerçekleştirmiş” anlamlarına gelir. Mesela “yemiş olduğum iş” demek, aslında “gerçekleştirdiğim iş” anlamına geliyordu.
Bu kelimenin kökeniyle ilgili yapılan araştırmalarda, “yemiş” kelimesinin, Türklerin ilk kullandığı dil yapılarında, bir şeyin tamamlanması, olgunlaşması ya da sonuca varması gibi anlamları içerdiği görülüyor. Bu, eski Türkçenin, günümüz dilinden ne kadar farklı olduğunu gösteriyor. Hani bazen düşünürsünüz ya, “Bizim de şimdiki kelimelerimiz 100 yıl sonra başka bir şekilde anlaşılacak mı?” İşte tam da bu nokta, dilin nasıl evrildiğini gösteriyor.
Bugünkü Kullanımı ve Günümüz Türkçesinde Yemiş
Günümüz Türkçesinde “yemiş” kelimesinin kullanımının daha çok, “yemek yemiş” gibi bir anlamı çağrıştırdığını hepimiz biliyoruz. Artık bu kelime, tıpkı eski anlamından çok farklı olarak, “beslenmek” ya da “gıda almak” anlamında kullanılıyor. Bu değişim, aslında dilin ne kadar dinamik bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Düşünsenize, belki 100 yıl sonra bizler de kelimelerin değişen anlamlarına dair eski yazılara baktığımızda şaşıracağız. “Yemiş” demek yerine neler kullanacağız kim bilir?
Bir de şöyle bir şey var, kelimeler zaman içinde ne kadar değişse de bazen eski anlamlarını da bir şekilde taşır. Mesela, dildeki bazı kalıplaşmış ifadeler hala eski anlamlarını içeriyor olabilir. “Hakkını yemiş olmak” gibi bir deyim, bugün bile sıkça kullanılıyor. Bunda da, aslında kelimenin eski anlamının bir izini görüyoruz. Yani, eski anlamlardan tamamen kopmak mümkün değil gibi görünüyor.
Gelecekte Yemiş Ne Anlama Gelir?
Peki ya 50 yıl sonra, “yemiş” kelimesi ne anlama gelecek? Teknolojinin, yaşam tarzlarının değişmesiyle birlikte, dilin de nasıl evrileceğini tahmin etmek zor. Belki de bir gün, “yemiş” kelimesi sadece fiziksel anlamda yemekle değil, dijital anlamda “veri almak” ya da “bilgi edinmek” gibi bir anlamda kullanılabilir. Ya da belki de, insanlar bir gün yemek yerine sadece “enerji almayı” tercih eder ve kelime de tamamen dijitalleşir. Kim bilir, belki o günler geldiğinde, eski Türkçeyi merak edenler de “yemiş” kelimesinin ne anlama geldiğini soracaklar.
Günlük Hayatımda “Yemiş” ve Düşündürdükleri
Ben İstanbul’da yaşayan biri olarak, günlük hayatımda dilin evrimini sürekli gözlemliyorum. Bazen eski kelimelerin anlamlarını düşündüğümde, gerçekten geçmişle bugün arasında nasıl bir bağ kurduğumuzu daha iyi anlıyorum. Örneğin, bir akşam yemeğinde arkadaşlarımla sohbet ederken, “Yemişim ya!” diye söyledim bir ara, aslında o anda yediğim bir şeyin çok lezzetli olduğunu anlatıyordum. Ama fark ettim ki, bu da eski Türkçedeki anlamıyla bağlantılı bir şey: Tamamladım, bitirdim, oldum! Dilin ne kadar değiştiğine dair düşündüğümde, bu tür küçük anekdotlar bana dilin zaman içinde nasıl şekillendiğini gösteriyor.
Dilin Geleceği Hakkında Düşüncelerim
Şimdi kendi kendime soruyorum: “Dilin geleceği nasıl olacak?” Kelimeler değişecek, evrilecek ve belki de bambaşka anlamlar yükleyecek. Ama şu kesin ki, dilin bu evrimi, insanın yaşam tarzına ve toplumların gelişimine bağlı olacak. Gelecek nesiller, bizim kullandığımız kelimelere, tıpkı bizlerin eski Türkçe kelimelerine baktığı gibi, şaşkınlıkla bakacaklar. “Yemiş” kelimesi bugün bile anlam değiştiriyorsa, yarının dili kim bilir nasıl olacak? Belki de her şey dijitalleşir, ama dilin kökleri ve geçmişi hep bizimle kalacak.
Sonuç olarak, “yemiş” kelimesinin eski Türkçedeki anlamını keşfetmek, dilin tarihine dair düşündürmekle kalmıyor, aynı zamanda geleceğe dair de umut ve kaygıları bir arada getiriyor. Dilin, toplumların nasıl evrildiğini ve geliştiğini anlamamıza yardımcı olduğu gibi, aynı zamanda bu değişimin gelecekte nasıl şekilleneceği hakkında da ipuçları veriyor. Bu yazıyı yazarken, kelimelerin nasıl evrildiğini düşündüm ve belki de bundan yıllar sonra bizlerin kullandığı “yemiş” kelimesi, farklı bir dünyayı anlatıyor olacak. Kim bilir?